أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

394

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

به عنوان موطن خود انتخاب كرده بودند ، بر آنان افزوده شده بود و به كار نشر علم و دانش مىپرداختند . از ميان آل ظهيرهء قرشى ، چهره‌هاى فراوانى در اين دوره درخشيدند : محمد ابوالسعود ، ابراهيم ، جمال الدين ، محمد بن عبدالله ، صلاح الدين ، عبدالقادر عفيف الدين . همچنين از خاندان طبرى : شيخ الاسلام ابراهيم بن محمد بن ابراهيم ، شيخ رضى الدين و نجم الدين قاضى مكه ، نيز زين الدين ، شهاب الدين ، و زنى كه از برجستگان علمى اين دوره بود ، يعنى ام‌سلمه دختر محب الدين طبرى . از خاندان نويرى هم كسانى برآمدند كه امامت مسجد و شؤون فتوا را با آل طبرى « 1 » و آل ظهيره بر عهده داشتند كه مشهورترين آنان عبارت بودند از : ابوالفضل محمد نويرى قاضى و خطيب مكه ، محب الدين نويرى قاضى حرمين ، و از جز اينان هم كسانى از مشايخ شهرتى يافتند مانند : احمد بن عليف ، احمد حرازى ، احمد علاءالدين پدر علامه قطب الدين از مورّخان مكه ، همان كسى كه بعداً به سبب نام فرزندش قطب الدين ، به قطبى شهرت يافت . نيز شيخ تقى الدين محمد بن احمد فاسى ، شيخ نجم الدين بن فهد و پسرش عبدالعزيز كه هر سه نفر از بزرگ‌ترين مورّخان مكه هستند . نيز شيخ مجدالدين بن يعقوب فيروزآبادى صاحب القاموس المحيط . وى كتاب قاموس را در خانه‌اش در مكه در كنار صفا تأليف كرده و اين مطلب را در خاتمهء كتابش يادآور شده است . يك عالم بسيار برجسته هم در مكهء اين دوره شهرت يافت . وى شيخ محمدبن

--> ( 1 ) . طبرى منسوب به طبرستان نه طبريه آنچنان كه برخى پنداشته‌اند . مؤلف پيش از اين هم از اين خاندان سخن گفته‌بود . ( عاتق ) . آل طبرى يكى از مشهورترين خاندان‌هاى موجود در مكه هستند كه امام جماعت مقام شافعى هم هميشه از ميان آنان تعيين مىشد ( الأرج المسكي ، ص 184 ) . على بن عبدالقادر طبرى نويسندهء همين كتاب الأرج المسكي ، خود در بارهء خاندانش شرحى در همان كتاب ( ص 199 ) آورده و مىگويد كه شيخ فخرالدين عمر بن فهد كتابى با عنوان التبيين فى تراجم الطبريين داشته و در بارهء نخستين كسى كه از اين خاندان به مكه آمد ، در آنجا سخن گفته است . در بارهء اين خاندان ، يك تك نگارى مستقل نوشته شده است با اين مشخصات : الاسرة الطبرية المكية ، عائض الردادي ، رياض ، دارالرفاعي ، 1995 . « ج »